Veiligheid in het betalingsverkeer: een zaak van iedereen

Veiligheid in het betalingsverkeer: een zaak van iedereen

Dagelijks vinden er tientallen miljoenen betalingen plaats. Om al deze betalingen vlekkeloos te laten verlopen is een goed werkend betalingsverkeer noodzakelijk. Daarnaast is vertrouwen van de gebruikers (particulieren, ondernemers) in het betalingsverkeer van groot belang om betaaltransacties efficiënt en tegen zo laag mogelijke kosten af te wikkelen. Immers, indien het vertrouwen in het betalingsverkeer in het geding komt, kan dat grote maatschappelijke gevolgen hebben. Gebruikers zouden dan bijvoorbeeld elektronisch betalen kunnen vervangen door contant betalen (en wie wil zijn salaris nog in bankbiljetten ontvangen?). Betrouwbaarheid en veiligheid borgen dit vertrouwen. Bij betrouwbaarheid gaat het onder meer om een feilloze en snelle verwerking van de transacties. Veiligheid raakt de perceptie van gebruikers over betaalmiddelen en eventuele fraude.

Elektronisch betalen (pinnen, iDEAL, internet- en mobiel bankieren) heeft de afgelopen jaren een grote vlucht genomen. Van alle aankopen in winkels werd in 2015 ongeveer 50 procent gepind, terwijl ruim 55 procent van de online aankopen met iDEAL werd afgerekend. Uit onderzoek in opdracht van de Betaalvereniging blijkt dat driekwart van de Nederlanders de veiligheid van het pinnen bij betalen goed vindt. Bij geldopnames ligt dit met 60 procent beduidend lager. Als de veiligheid van pinnen wordt uitgedrukt in een rapportcijfer, dan wordt geld opnemen beoordeeld met een 6,6 en betalen met een 7,6. Ondanks de groei van elektronisch betalen is de fraude de afgelopen jaren gestaag afgenomen. Zo is het skimmen van betaalpassen vrijwel uitgebannen en is ook de fraude bij internetbankieren fors gedaald. Dit is het resultaat van samenwerking tussen alle betrokkenen.

Betalingsverkeer kenmerkt zich door een tweezijdige markt. Zowel de betaler als de ontvanger zijn nodig bij een betaling en deze bankieren veelal bij verschillende banken. Betalingen kunnen alleen betrouwbaar, veilig en efficiënt verlopen als banken nauw samenwerken. Maar dat is niet het hele verhaal. Veel nieuwe partijen zijn diensten gaan aanbieden in de betaalketen. Met deze partijen moeten ook afspraken over betrouwbaarheid en veiligheid worden gemaakt. Een goede ketenregie van het betalingsverkeer is hierdoor in belang toegenomen. Dit is één van de rollen die de Betaalvereniging vervult. Tot slot spelen eindgebruikers een essentiële rol bij een veilig betalingsverkeer, door zorgvuldig om te gaan met persoonlijke beveiligingscodes. De veiligheid van het betalingsverkeer is dus een verantwoordelijkheid van alle betrokkenen.

Fraude is van alle tijden en vormt een bedreiging voor het vertrouwen in het betalingsverkeer. Phishing wordt steeds geraffineerder en verleidt de ontvanger om onterechte betalingen te verrichten of infecteert computers door malware. Banken hebben – met succes – maatregelen genomen om schade door phishing te voorkomen. Publieksvoorlichting is daarvan een essentieel onderdeel. De gezamenlijke campagne ‘Hang op, klik weg, bel uw bank’ heeft tot een aanzienlijk groter bewustzijn over phishing geleid. Het nimmer bekendmaken van persoonlijke beveiligingscodes vormt hierbij de kern. Daarnaast hebben de banken door overleg binnen de Betaalvereniging het stelsel van fraudedetectiemaatregelen geïntensiveerd. Verder wordt er nauw samengewerkt met publieke instellingen, zoals het Nationaal Cyber Security Centrum (NCSC). Goede samenwerking op alle veiligheidsaspecten is een belangrijk element van het succes gebleken.

Door nieuwe technologie veranderen betaalbehoeften van consumenten en ondernemers. Banken, maar ook niet-bancaire partijen, spelen hier op in door nieuwe betaaltoepassingen aan te bieden, zoals contactloos betalen met een betaalpas of mobiel. Goede samenwerking draagt ook bij aan veilige nieuwe betaaltoepassingen. Daarbij ligt het accent op gezamenlijke risicoanalyses, pilots, consumentenvoorlichting en checks and balances in het operationele proces. Hierdoor borgt het Nederlandse model van samenwerking zowel innovaties als veiligheid. Veiligheid is een zaak van iedereen.

Piet Mallekoote
Directeur Betaalvereniging Nederland